Nghiên cứu đặc điểm lâm học và xác định tiêu chí chọn cây mẹ lấy hạt giống loài căm xe (Xylia xylocarpa (Roxb.) W.Theob. tại vườn quốc gia Yok Đôn

Article Sidebar

Đã Xuất bản: Apr 30, 2026
Từ khóa:
Căm xe, cây mẹ, tái sinh tự nhiên, tiêu chí chọn cây mẹ, Lâm học, Rừng khộp

Main Article Content

T. 20 S. 2 (2026): (Vol. 20 No.2/2026) Tạp chí Khoa học Tây Nguyên (TNJoS)

Nghiên cứu đặc điểm lâm học và xác định tiêu chí chọn cây mẹ lấy hạt giống loài căm xe (Xylia xylocarpa (Roxb.) W.Theob. tại vườn quốc gia Yok Đôn

Tác giả

Trần Thị Xuân Phấn
Khoa Nông nghiệp, Trường Đại học Tây Nguyên
La Ánh Dương
Viện nghiên cứu giống và công nghệ sinh học Lâm nghiệp
Doãn Hoàng Sơn
Viện nghiên cứu giống và công nghệ sinh học Lâm nghiệp
Đặng Thành Nhân
Khoa Nông nghiệp, Trường Đại học Tây Nguyên
Triệu Thị Lắng
Khoa Nông nghiệp, Trường Đại học Tây Nguyên
Nguyễn Đức Định
Khoa Nông nghiệp, Trường Đại học Tây Nguyên
Đặng Văn Dung
Trường Cao đẳng Đắk Lắk

Tóm tắt

Mục tiêu của bài báo nhằm xác định đặc điểm lâm học, cấu trúc quần thể và các tiêu chí lựa chọn cây mẹ lấy hạt giống của loài Căm xe (Xylia xylocarpa (Roxb.) W.Theob.) tại Vườn quốc gia Yok Đôn, tỉnh Đắk Lắk. Số liệu được thu thập từ ba tuyến điều tra có chiều dài 3,1–4,5 km kết hợp hai ô tiêu chuẩn (OTC) 50 × 50 m và khảo sát 20 cây mẹ về cấu trúc tầng cây cao, tầng cây kế cận, tầng tái sinh và sinh trưởng cây mẹ. Kết quả cho thấy Căm xe là loài ưu thế trong hệ sinh thái rừng khộp, phân bố chủ yếu ở độ cao 220-270 m, trong đó phần lớn lâm phần điều tra tập trung ở dải 220–260 m trên địa hình bằng đến dốc nhẹ, chủ yếu trên đất xám và đất đỏ vàng bazan. Chỉ số quan trọng IV% của loài đạt 9,9–14,9%,  cho thấy vai trò sinh thái nổi bật trong tổ thành rừng cùng các loài ưu hợp như Dầu đồng (Dipterocarpus obtusifolius), Sến mủ (Shorea obtusa) và Bằng lăng ổi (Lagerstroemia calyculata). Tầng tái sinh có mật độ 46–51 cây/OTC, trong đó Căm xe chiếm 7–8 cây/OTC; trên 70% cây tái sinh có chất lượng tốt và nguồn gốc từ hạt chiếm ưu thế (≥ 75%). Dựa trên tiêu chuẩn TCVN 8755:2024, 20 cây mẹ được tuyển chọn có đường kính D1,3 trung bình 32,2 cm, chiều cao 23,3 m, tỷ lệ Hdc/Hvn 66,2%, điểm chất lượng 14,4/15 và năng suất hạt trung bình 4,7 kg/cây. Kết quả nghiên cứu cung cấp bộ số liệu định lượng và cơ sở khoa học cho công tác bảo tồn nguồn gen, xây dựng rừng giống và phát triển bền vững loài Căm xe phục vụ trồng rừng gỗ lớn tại khu vực Tây Nguyên.

Article Details

Cách trích dẫn
Trần Thị, X. P., La , Ánh D., Doãn, H. S., Đặng, T. N., Triệu, T. L., Nguyễn, Đức Định, & Đặng, V. D. (2026). Nghiên cứu đặc điểm lâm học và xác định tiêu chí chọn cây mẹ lấy hạt giống loài căm xe (Xylia xylocarpa (Roxb.) W.Theob. tại vườn quốc gia Yok Đôn. Tạp Chí Khoa học Tây Nguyên, 20(2). Truy vấn từ https://tnjos.vn/index.php/tckh/article/view/715
Chuyên mục
Khoa học Nông Lâm nghiệp
Giấy phép Creative Commons

Tác phẩm này được cấp phép theo Giấy phép quốc tế Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDeri Phái sinh 4.0 .

Tiểu sử Tác giả

Trần Thị Xuân Phấn, Khoa Nông nghiệp, Trường Đại học Tây Nguyên

Tác giả liên hệ: Trần Thị Xuân Phấn; Email: ttxphan@ttn.edu.vn.

Tài liệu tham khảo

  • Ashton, P. S. (2014). Manual of Southeast Asian Timber Species. Harvard University Press.
  • Bảo Huy và cộng sự. (2019). Giáo trình Lâm học ứng dụng. Nhà xuất bản Nông nghiệp.
  • Bộ Khoa học và Công nghệ. (2024). TCVN 8755:2024 – Giống cây lâm nghiệp – Cây trội, cây mẹ và rừng giống. Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật.
  • Daniel, M. (1982). Méthodes de recherche en foresterie tropicale [Research methods in tropical forestry]. CIRAD, Paris.
  • FAO. (2020). Global Forest Resources Assessment 2020: Main Report. Food and Agriculture Organization of the United Nations.
  • Kjaer, E. D., Nathan, I., & Graudal, L. (2001). Selection of Trees for Genetic Conservation: Guidelines and Recommendations. Danida Forest Seed Centre (DFSC), Denmark.
  • La Ánh Dương, Trần Thị Xuân Phấn, Doãn Hoàng Sơn, Trịnh Văn Hiệu, Hà Huy Nhật, Đồng Thị Ưng (2024). Hiện trạng phân bố và đặc điểm lâm học loài Căm xe (Xylia xylocarpa (Roxb.) Taub.) tại một số tỉnh thuộc khu vực Nam Trung Bộ. Tạp chí Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam, Số 4/2024. DOI: https://doi.org/10.70169/VJFS.961. ISSN: 1859–0373.
  • Lâm Thị Mỹ Linh (2017). Một số hợp chất polyphenol phân lập từ thân loài Căm xe (Xylia xylocarpa). Tạp chí Khoa học Trường Đại học An Giang, 18(6), 69–78.
  • Lê Đình Khả và cộng sự (2003). Giống cây rừng Việt Nam. Nhà xuất bản Nông nghiệp.
  • Nguyen Thi Thuy & Baker Patrick J. (2016). Structure and composition of deciduous dipterocarp forest in Central Vietnam: Patterns of species dominance and regeneration failure. Plant Ecology & Diversity, 9(5–6), 589–601.
  • Nguyễn Hoàng Nghĩa (1999). Bảo tồn nguồn gen cây rừng Việt Nam. Nhà xuất bản Nông nghiệp.
  • Nguyễn Hoàng Nghĩa (2010). Rừng khộp Việt Nam: Đặc điểm và giải pháp bảo tồn. Nhà xuất bản Nông nghiệp.
  • Nguyễn Văn Trúc và cộng sự (2015). Đánh giá khả năng sinh trưởng của loài Căm xe (Xylia xylocarpa) trong điều kiện rừng tự nhiên tại Tây Nguyên. Tạp chí Khoa học Lâm nghiệp, 4(2), 45–52.
  • Phạm Hoàng Hộ (1999–2003). Cây cỏ Việt Nam. Quyển 1–3. Nhà xuất bản Trẻ.
  • Soerianegara, I., & Lemmens, R. H. M. J. (1993). Plant Resources of South-East Asia: Timber Trees – Major Commercial Timbers. Pudoc Scientific Publishers.
  • Thái Văn Trừng (1983). Thảm thực vật rừng Việt Nam. Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật.
  • Vương Hữu Nhi (2003). Đặc điểm sinh trưởng và phân bố của loài Căm xe tại khu vực Tây Nguyên. Tạp chí Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, 24(8), 63–70.